Viêm túi mật lên cơn cấp tính kèm sỏi mật
Biện chứng đông y: Can đởm uất trệ.
Cách trị: Sơ can lợi dởm hóa ứ chỉ thống (lúc cấp tính) lý khí
hỏa huyết kiện vị tiêu trệ (lúc mạn tính).
Đơn thuốc: Thanh đởm chỉ thống thang (lúc cấp tính). Phức
phương kim linh tử tán (lúc mạn tính).
Công thức: Thanh đởm chỉ thống thang: Sài hồ 12g, Hoàng cầm
10g, Bán hạ 10g, Hàng thược 12g, Đại hoàng 12g (cho sau), Chỉ thực12 g, Nguyên
hồ 10g, Mộc hương 10g, Trạch lan 12g, Sinh khương 6g, Đại táo 3 quả, Tam thất
phấn 5g (chia 2 lần chiêu với nước thuốc). Sắc uống, mỗi ngày 1 thang (lúc
cần thiết có thể mỗi ngày 2 thang chia làm 4 lần).
Phúc phương kim linh tử tán: Xuyên luyện tử (Kim linh tử) (sao) 30g,
Nguyên hồ 30g, (tẩm dấm nướng), Uất kim 60g, Bồ công anh 60g, Kê nội kim 30g.
Tất cả tán bột mịn, mỗi lần uống 6, mỗi ngày 3-4 lần, 3 thang là một liệu
trình thời gian dùng thuốc kiêng ǎn cay, dầu mỡ tanh.
Hiệu quả lâm sàng: Hai bài trên phối hợp điều trị hơn 100 ca đều
có hiệu quả tốt. Nói chung lúc cấp tính thì dùng trên dưới 3 thang. Thanh
đởm chỉ thống thang đã có thể khống chế bệnh, sau đó mới đổi sang dùng
Phức phương kim linh tử tán, dùng 1-3 đợt có thể làm cho bệnh giảm hoặc
khỏi hẳn. Vương XX, nữ, 50 tuổi, vốn có bệnh "tầm khẩn thống" lúc
phát lúc hư, mỗi tháng lên cơn 2-3 lần, đã 10 nǎm nay. Mỗi khi bệnh phát
thì hết sức đau đớn, đau gập người lǎn lộn, đau bụng lan ám, chụp phim,
chẩn đoán là viêm túi mật mạn tính kèm sỏi mật, thường dùng kháng sinh,
atropin, nhưng kết quả kém. Khi bệnh nhân đến khám thì đang lên cơn cấp
tính, triệu chứng như trên, đại tiện khó táo, tiểu tiện vàng đỏ, lưỡi
đỏ, rêu vàng dày, mạch huyền khẩn, củng mạc hơi vàng. Các chứng đó là can
đơn uất trệ. Cho uống Thanh đởm chỉ thống thang, một thang thì đỡ, 3 thang
thì các chứng hết. Sau đó đổi dùng Phức phương kim linh tử tán. Trong thời
gian liệu trình thứ nhất chỉ lên cơn 2 lần, mức độ nhẹ hơn trước. Lại
uống thêm một đợt nữa bệnh nhân có cảm giác trong bụng đã thoải mái, chức
nǎng tiêu hóa tốt, các chứng trước kia không thấy trở lại. Cho đến nay đã
ngừng thuốc 3 nǎm, bệnh chưa tái phát.