Viêm túi mật cấp (đơn thuần)
Biện chứng đông y: Thấp nhiệt khí trệ, sắc ở can đởm, tổn thương
tì vị, mật tiết không thông.
Cách trị: Thanh lý tiết nhiệt.
Đơn thuốc: Đại sài hồ thang gia vị.
Công thức: Sài hồ 12g, Hoàng cầm 10g, Đại hoàng 10g, Chỉ thực 10g,
Chế bán hạ 10g, Bạch thược 12g, Uất kim 10g, Nguyên hồ 10g, Công anh 30g, Quảng
mộc hương 9g, Cam thảo 5g, Sinh khương 3 lát, Đại táo 3 quả. Sắc uống, mỗi
ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Lý XX, Nữ, 49 tuổi, sơ chẩn ngày 16-9-1978. Ba
ngày qua bệnh nhân đau bụng trên từng cơn, lan đến trước sau ngực sườn
xuyên tới vai, lưng, ngày vừa rồi càng nặng thêm. Khám ngoại khoa chẩn đoán
là viêm túi mật cấp đơn thuần, chuyển điều trị đông y. Bệnh nhân biểu
hiện chứng hoàng đản không rõ rệt, miệng đắng họng khô, ǎn uống không
ngon, thỉnh thỏang lợn giọng nôn, lại có cảm giác sốt, sợ lạnh, đại tiện
khô táo, kém ngủ, lưỡi đỏ nhạt, rêu vàng nhạt, mạch huyền sác, tả quan
thì huyền mà có lực. Cho bài Đại sài hồ thang gia vị, uống được 3 thang,
giảm đau sườn, còn buồn nôn, rêu lưỡi vàng nhạt hơi dày, đại tiện bình
thường. Vẫn cho bài trên, bỏ Đại hoàng, Hoàng cầm, thêm Hoàng liên 5g, Trúc
nhự 10g, uống tiếp 3 thang, bệnh nhân chuyển biến tốt hơn, ǎn uống được
nhiều hơn. Bài này bỏ Trúc nhự, Chỉ thực, cho uống thêm 3 thang. Sau khi uống
thuốc thì các chứng đã hết về cơ bản. Đổi sang dùng bài Tiêu dao tán gia
giảm 3 thang bệnh khỏi.
Bàn luận: Viêm túi mật cấp là thuộc phạm trù "hiếp thống"
của đông y. Nói chung người mà nhiệt không rõ phần lớn là thuộc khí uất,
nên trước hãy dùng Tiêu dao tán để sơ can lý khí chỉ thống. Ca bệnh này
có sốt rét, do đó trước hết phải thanh đởm tiết nhiệt hòa vị, ứng dụng
Đại sài hồ thang gia vị mà điều trị, sau đó dùng Tiêu dao tán gia giảm, có
công hiệu hoàn toàn.