ch mẫu
thảo 30g, Đan sâm 15g, Đương quy 15g, Mao cǎn 15g, Xa tiền tử 15g, Trạch tả
15g, Hồng hoa 12g, Xuyên khung 12g, Ngưu tất 12g, Bạch truật 12g, Ma hoàng 10g.
Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Dương XX, nữ, 26 tuổi. Nǎm 1971 bị viêm cầu
thận cấp. Sau đó bị phù, váng đầu, đau lưng, tái phát liên tục, từng nằm
viện 2 lần, chẩn đoán viêm cầu thận mạn, tinh thần không phấn chấn, lười
nói, đầu váng, mắt hoa, tứ chi lạnh, toàn thân cǎng đau, lưng mỏi, chân mềm
yếu, nước tiểu ít, trong, tắt kinh đã 2 nǎm. Rêu lưỡi trắng bẩn, lưỡi
tím, rìa lưỡi có điểm ứ, mạch trầm sác. Xét nghiệm nước tiểu: albumin
(+++, bạch cầu 0-4, hồng cầu 0-2). Cho dùng 6 thang bài thuốc trên. Khám lần
thứ hai: tinh thần khá hơn, lượng nước tiểu tǎng, bớt phù nề, lưng và khớp
tứ chi đau lạnh. Cần phải hoạt huyết hóa ứ, ôn dương lợi thủy. Uống bài
thuốc trên bỏ Ma hoàng, Mao cǎn, thêm Nhục quế 3g, Ba kích 15g, Bổ cốt chỉ
12g, 6 thang. Khám lần thứ ba: hành kinh, phù cơ bản rút hết, lưng và khớp
chân tay đỡ đau, lạnh. Xét nghiệm nước tiểu: albumin (+), bạch cầu 0-2. Tiếp
tục ôn thận kiện tì bằng bài thuốc: Chế phụ phiếu (sắc trước), Bạch truật
mỗi thứ 10g, Ba kích thiên, Độc hoạt, Phục linh mỗi thứ 12g, Nhục quế 3g,
(tán bột, chiêu với nước thuốc). Uống 10 thang, khám lại lần thứ 4: mọi
chứng ở toàn thân đều hết. Xét nghiệm nước tiểu bình thường. Uống tiếp 5
thang bài thuốc trên để củng cố. Theo dõi 2 nǎm, không thấy tái phát, có
thể tham gia lao động.
Bàn luận: Sự vận hành của nước trong cơ thể dựa vào sự vận
chuyển của tì, khí, sự điều hòa của phế khí và sự đóng mở của thận khí.
Nếu phế, tì, thận mất chức nǎng thì vận hành của nước trong cơ thể bị trở
ngại, thủy thấp dừng ứ bên trong, trào dâng mà thành phù. Thấp là âm tà,
rất dễ làm trở ngại làm tắc khí cơ, thương tổn dương khí, lâu ngày
dương hư hàn thắng, hàn thấp ngưng trệ, thì huyết không thông, dẫn tới khí
trệ mất đi thì khí huyết lưu thông, phế, tì, thận phục hồi chức nǎng sinh
lý, thông đường tuần hoàn nước, các chứng sẽ hết. Vì bệnh này hư thực
lẫn lộn song gốc là hư, nên sau khi trừ được ứ trệ, phải kịp thời bổ hư
trị gốc mà củng cố hiệu quả điều trị.