Viêm cầu thận cấp
Biện chứng đông y: Thấp nhiệt rót xuống dưới, đốt làm thương
tổn âm của thận và bàng quang.
Cách trị: Thanh nhiệt lợi niệu chỉ huyết.
Đơn thuốc: Gia vị đạo xích thang.
Công thức: Sinh địa 12g, Mộc thông 12g, Cam thảo tiêu 6g, Trúc diệp
9g, Biển xúc 12g, Thạch vĩ 12g, Đại tiểu kế 30g, Hải kim sa 12g, Bạch mao cǎn
30g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Lý XX, nam, 18 tuổi, học sinh. Tới khám ngày
14-4-1963 mắc bệnh đã 2 tuần, đi tiểu nhiều lần, cấp, nóng và đau ống đái,
đái máu. Lưng đau phát sốt, đầu váng, phù, sắc mặt đỏ tím, lưỡi đỏ,
rêu mỏng màu vàng, thở gấp. Mạch huyền sác xích nhu sác. Thử nước tiểu:
hồng cầu đầy vi trường, bạch cầu 6-8 cái, albumin (++). Tây y chẩn đoán là
viêm cầu thận cấp. Đây là bệnh huyết lâm thể thấp nhiệt, chữa phải theo
phép thanh nhiệt lợi niệu chỉ huyết. Cho dùng bài Gia vị đạo xích thang. Uống
5 thang, các chứng tiểu tiện nhiều lần, đau nóng ống đái giảm quá nửa, hết
đái máu, phù cũng rút quá nửa. Đó là biểu hiện sự khí hóa của tam tiêu
đang dần phục hồi, thấp nhiệt sắp rút. Cho uống tiếp 8 thang tiểu tiện trở
lại bình thường, hết phù, các chứng khác đều hết. Xét nghiệm nước tiểu
đã bình thường. Khuyên uống thêm 3 thang nữa để củng cố hiệu quả.
Bàn luận: Đây là chứng huyết lâm do thấp nhiệt rót xuống thiêu
đốt làm tổn thương âm lạc của thận và bàng quang. Nếu mạch huyền sác,
xích nhu sác, đó là mạch thấp nhiệt, còn mặt đỏ, lưỡi đỏ, rêu mỏng
vàng, đàu váng, sốt nóng đều là biểu hiện tà của thấp nhiệt uất mà bốc
lên. Phù là triệu chứng, thấp nhiệt bị tắc trệ, tan tiêu mất chức nǎng khí
hoá, huyền phù không thông thoát, thấp tà đọng lại; còn tiểu tiện nhiều
lần, đi tiểu nóng, đau, đái máu, đau lưng là do thấp nhiệt rót xuống hạ
tiêu, đốt tổn thương âm lạc. Chữa bệnh này phải thanh nhiệt lợi niệu
lương huyết cầm máu. Trong bài Gia vị đạo xích thang chú trọng dùng Đại
tiểu kế, Bạch mao cǎn để thanh thấp nhiệt, khôi phục âm lạc, cầm đái máu,
bệnh khỏi.