Viêm đa khớp dạng thấp
Biện chứng đông y: Phong hàn thấp tà, đọng ở các khớp, uất lâu
hóa nhiệt, khí trệ huyết ứ.
Cách trị: Sơ phong thanh nhiệt, hoạt huyết hóa ứ.
Đơn thuốc: Hi đồng ẩm, xạ hương, tam thất hoàn.
Công thức: Hi đồng ẩm: Hi thiêm thảo 30g, Hải đồng bi 30g, Nhẫn
đông đằng 30g, Tang chi (non) 30g, Kê huyết đằng 15g, Tần giao 10g, Tri mẫu 10g,
Cát cǎn 10g, Sinh ý mễ 30g, Phòng kỷ 10g. Thêm nước vừa đủ, nấu sôi 20
phút, sắc lại còn 300 ml, uống lúc còn ấm, mỗi ngày 2 lần. Xạ hương tam
thất hoàn: Sinh toàn yết 60g. Tam thất 30g, Địa long 90g, Sinh hắc đậu 60
hạt, Xuyên ô 15g, Xạ hương 3g (nghiền nhỏ, bỏ vào sau). Tất cả nghiền thành
bột mịn, dùng hồ gạo làm thành hoàn to bằng hạt đỗ xanh, mỗi ngày uống 2
lần (sáng, chiều) mỗi lần 7 đến 10 hoàn, với nước ấm.
Hiệu quả lâm sàng: Hứa XX, 27 tuổi, nhân viên thương nghiệp. Mắc
bệnh viêm đa khớp dạng thấp đã 7 nǎm, thỉnh thoảng lại phát, mỗi lần phát
bệnh thì sốt, các khớp lớn thì sưng đỏ, nóng đau, không hoạt động được,
đã vào bệnh viện trước sau 3 lần; ở viện điều dưỡng đã chữa 2 đợt, mấy
ngày trước lại thấy toàn thân khó chịu, các khớp đau, đến nay gót chân,
gân gót cũng sưng đỏ đau, không hoạt động được. Ngày 28 tháng 7 nǎm 1977
đến khám, vợ phải dìu đi, sắc mặt bệch, dáng đau khổ, các khớp ngón tay,
ngón chân, các khớp mắt cá, gối sưng đỏ, sờ thấy nóng rực, mạch tế nhu,
rêu lưỡi trắng mỏng. Cho uống "Hi đồng ẩm", khám lại 8 lần. dùng
tất cả 30 thang thuốc, các triệu chứng đỡ dần dần. Trong thời gian chữa bệnh,
dùng kèm "Xạ hương tam thất hoàn", Trong bài thuốc tùy theo triệu
chứng mà thêm Phòng phong, Bạch truật, Hoàng kỳ v.v... là các thuốc cố biểu.
Theo dõi 10 tháng, gặp thời tiết thay đổi thì hơi khó chịu, các khớp chưa
sưng lại, đã trở về công tác.
Bàn luận: Bệnh viêm đa khớp dạng tháp thuộc phạm vi trù chứng
"tí" của đông y. "Chứng tí" phát sinh là do lỗ chân lông
mở kết, doanh vệ không vững chắc, phong hàn thấp tà thừa hư xâm nhập vào mà
thành. Vì tà làm tắc chính khí, không tuyên hành được mà đọng lại, khí
huyết ngưng trệ, lâu thành ra tí. Tí là có ý bất thông, bất thông tắc
thống, thấp tà trú ở khớp nên sưng, tà lâu hóa nhiệt, chuyển thành nhiệt
tí, ca bệnh trên dùng phép sơ phong thanh nhiệt, hoạt huyết hóa ứ, phối hợp
với thuốc lá côn trùng để thu tà có công hiệu.