Sốt nhẹ
Biện chứng đông y: Ôn tà phạm phế, chuyển ngược lên tâm bảo, tổn
thương đến âm của can thận, ôn tà lâu ngày hư nhiệt không lui.
Cách trị: Tư âm thanh nhiệt.
Đơn thuốc: Thanh cốt tán gia giảm.
Công thức: Địa cốt bì 15g, Thanh hao 5g, Tri mẫu 12g, Đơn bì 12g,
Hoài ngưu tất 10g, Thái tử sâm 15g, Mạch đông 10g, Ngũ vị tử 6g, Phi hoạt
thạch 10g, Cam thảo 3g.
Sắc uống mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Đoạn XX, nam, 30 tuổi, cán bộ. Tháng 9 nǎm 1979
đột nhiên sốt cao, thân nhiệt 39 độ C, điều trị ngay tại bệnh xá đơn vị.
Khởi đầu chữa theo cảm mạo, theo dõi mấy ngày không hiệu quả phải vào bệnh
viện. Qua nhiều xét nghiệm loại trừ các bệnh truyền nhiễm virút, vi khuẩn,
rickettsia và các bệnh phong thấp nhiệt, bệnh máu, bệnh viêm gan. Tuy đã hội
chẩn nhiều lần song chưa có chẩn đoán xác định, phải cho điều trị triệu
chứng và nâng sức, nằm bệnh viên hơn 2 tháng sốt cao lui dần, thân nhiệt
xuống đến 37,5 độ C thì xuất viện. Sau khi xuất viện cứ sốt nhẹ mãi không
dứt. Ngày 25/3/1980 đến khám bệnh viện chúng tôi, thấy thần kinh suy sụp, mặt
vàng bợt, người gày gò, mạch trầm tế mà hơi sác, chất lưỡi đỏ non, đến
khám 8 lần. dùng "Thanh cốt tán gia giảm" tất cả 24 thang, thân nhiệt
giảm xuống dưới 37 độ C, theo dõi 1 tuần lễ chưa thấy lên cao, hết cả chứng
váng đầu, tim nhanh, sức khỏe được phục hồi.
Bàn luận: Sốt là triệu chứng thường thấy trên lâm sàng, có thể
phát sinh trong nhiều quá trình bệnh lý. Đông y qui nạp về hai phương diện
"ngoại cảm" và "nội thương", sốt do nội thương thì nhiệt
độ thường thấy là sốt nhẹ, nguyên nhân bệnh lý phần nhiều là thể chất hư
nhược hoặc nhiệt bệnh lâu ngày không khỏi, đến nỗi âm tinh bị tổn khuyết,
trên lâm sàng tương đối hay gặp, ca bệnh nói trên là thuộc về nhiệt bệnh
thương âm, nhưng lại kèm thấp tà kéo dài (rêu lưỡi trắng hơi vàng) thêm
Hoạt thạch, Cam thảo để lợi thấp thanh nhiệt. Bài Thanh cốt tán này gốc từ
cuốn "Chứng trị chuẩn thằng".