Sỏi tiết niệu
Biện chứng đông y: Thận hư, thấp nhiệt uẩn kết.
Cách trị: Thanh nhiệt lợi thấp, thông lâm chỉ thống.
Đơn thuốc: Tang cǎn tam kim nhị thạch thang.
Công thức: Tang thu cǎn (Tang chi cũng được) 30g, Kim tiền thảo 30g,
Hải kim sa 30g, Kê nội kim 10g (rang cát tán nhỏ, chia ra uống), Hoạt thạch 30g,
Thạch vi 15g, Vương bất lưu hành 9g, Ngưu đằng 9g, Tì giải 9g. Sắc uống mỗi
ngày 1 thang chia làm 3 lần. Nếu tích nước bể thận thì thêm Bạch giới tử
(sao), Lai phục tử (sao) mỗi thứ 15g.
Hiệu quả lâm sàng: Giang XX, nam, cán bộ. Tháng 9-1977, đang đi công
tác đột nhiên bị đau lưng, cứ hơi ngửa lên cúi xuống là xương sống đau
như gẫy, không chịu nổi. Mọi hoạt động bị hạn chế. Nước tiểu vàng đỏ,
có máu rõ ràng. Uống thuốc, tiêm thuốc đều không đỡ, lập tức đưa về
điều trị. Bệnh nhân vẻ đau đớn, mặt trắng bệch, mồ hôi vã ra. Kể rằng
lưng đau từng cơn đau lan xuống bụng dưới, cơn đau lan xuống bẹn. Xét
nghiệm nước tiểu: albumin (+), hồng cầu (+++), bạch cầu 6-9. Rêu lưỡi vàng,
dày, bẩn, mạch trầm, huyền, có lực. Chụp phim chuẩn đoán là sỏi thận phải.
Bệnh nhân xin uống thuốc đông y. Bèn cho uống liền 5 thang bài thuốc trên. Sau
đó bênh nhân lại đến, mừng rỡ kể rằng: buổi sáng đi tiểu, bỗng thấy bị
tắc, dòng nước tiểu bị ngắt, đau nhói không chịu được, đường niệu như
có vật gì kẹt lại. Bèn lấy sức rặn mạnh, viên sỏi to bằng hạt đỗ tương
theo nước tiểu bắn ra, chợt cảm thấy khắp người nhẹ nhõm như vừa trút
được gánh nặng. Lưng dần dần hết đau. Đi chụp phim X quang, hai thận và
niệu quản không còn thấy bóng của sỏi. Bèn cấp cho thuốc bổ thận kiện tì
trừ thấp để củng cố. Sau nửa nǎm hỏi lại, lưng không còn đau tái phát,
xét nghiệm nước tiểu hoàn toàn bình thường. Nghe tin Giang XX bị sỏi đường
niệu nhờ đông y mà thải được. Trần XX cũng đến yêu cầu chữa đông y. Ông
này từng đi khám chẩn bệnh là sỏi niệu đạo trái kèm theo nước ứ bể thận
trái. Dùng bài thuốc trên, bỏ Tì giải, thêm Bạch giới tử (sao) Lại phục tử
(sao) đối với chứng ứ nước bể thận, uống liền 8 thang, trước sau đi tiểu ra
4 hạt sỏi to bằng hạt đỗ xanh. Các chứng lâm sàng đều cơ bản tiêu tan.
Bàn luận: Sỏi là một trong những bệnh thường gặp ở hệ tiết niệu.
Sỏi phần nhiều bắt nguồn từ thận và bàng quang. Sỏi này chỉ có thể mổ lấy
ra hoặc tự thải ra chứ rất khó hòa tan, vì vậy dễ tạo thành tắc đường
niệu hoặc nhiễm khuẩn, nếu không kịp thời xử lý thì bể thận bị ứ nước,
rồi chứng tǎng urê huyết sẽ tới rất nguy hiểm. Mấy nǎm nay, chữa sỏi tiết
niệu theo phương pháp kết hợp đông tây y, tức là tây y chẩn đoán rõ ràng
chính xác (bao gồm kích thước, hình dáng, số lượng hạt sỏi, chức nǎng của
thận tốt hay xấu, có nhiễm khuẩn không) rồi cho dùng bài thuôcỳ thải sỏi
thích hợp để thải sỏi ra một cách kết quả, giải trừ đau đớn cho bệnh
nhân. Qua những tư liệu tích luỹ được, việc thải sỏi quyết định bởi vị
trí, kích thước và độ nhẵn của viên sỏi. Nếu các điều kiện trên thuận
lợi, lấy bài thuốc trên làm chính, có gia giảm thêm thì hiệu quả thu được
khá tốt. Nói chung sau khi uống thuốc, viên sỏi đều thải được ra ngoài.