n thận
hành thủy.
Đơn thuốc: Phụ kim thang.
Công thức: Thục phụ tử 12g, Kim tiền thảo 30g, Trạch tả 10g, Thục
hoàng địa 20g. Sắc uống, mỗi ngày 1 thang.
Hiệu quả lâm sàng: Lưu XX, nam, 46 tuổi, nhân viên, khám lần đầu
ngày 15-6-1977. Bị sỏi thận phải đã hơn 1 nǎm, uống thuốc thải sỏi và phối
hợp "tổng công kích" nhiều lần không kết quả. Vì bị ứ nước nhẹ,
bệnh viện khuyên nên mổ, nhưng bệnh nhân yêu cầu dùng đông y. Đầu váng,
mắt hoa, mặt phù, lưng bên phải nặng, bụng dưới và 2 chân lạnh, nước tiểu
đục, đêm đi tiểu nhiều. Môi lưỡi trắng nhợt, mạch phù, hư mà trì. Chẩn
đoán lâm sàng là sỏi thận và ứ nước bể thận. Sau khi uống 20 thang
"Phụ kim thang", thể lực dần dần hồi phục. Tháng 9 nǎm ấy chụp phim
kiểm tra thấy sỏi đã di chuyển xuống đoạn trên của niệu quản. Lúc ấy bụng
dưới bị đau, trướng và nặng, tiểu tiện không lợi. Dùng bài thuốc cũ, thêm
Đông qui tử 12g, Nhục quế 3g. Uống liền 25 thang cuối cùng thải ra 1 viên sỏi
cỡ 0,9 x 1,4cm. Chụp phim không còn thấy sỏi. Các chứng đều đã hết.
Bàn luận: Chữa bệnh sỏi thận sao thêm ôn nhiệt? Kha Vân Bá nói
rằng:" Trong thận có hỏa thì mới có thể trị thủy được", ứ bể
nước do sỏi gắn đọng phần nhiều thuộc dương hư. Ôn vận thận dương là
phép trị bệnh tốt, đặc biệt là đối với bệnh dương hư lâu ngày, có khả
nǎng chịu được lượng Phụ tử nhiều hơn người bình thường. Xuất hiện cảm
giác lạnh 2 chân là biểu hiện thận dương hư, đó là chứng có thể dùng Phụ
phiến. Đau lưng đái ra máu, mủ mà dùng Phụ, Quế là vị thuốc tân, cam đại
nhiệt thì dường như khó giải thích. Nhưng cần biết đau lưng, đái ra máu
mủ là các chứng bệnh của sỏi. Cǎn cứ vào chỗ bụng dưới lạnh đau, thích
nóng, thích xoa nắn, thì Kim tiền thảo thạch thông lâm, lại được đại nhiệt
của Phụ tử, như vậy tính hãm tiêu tan mà giữ lại được tính thông lợi,
một bên hàn một bên nhiệt, một đằng thông một đằng tắc, thǎng giáng cùng
tác dụng, chúng trợ giúp lẫn nhau để đạt kết quả. Dùng các vị khổ, cam
hàn như Kim tiền thảo, Đông qui tử, thêm Nhục quế để trợ lực cho Phụ tử.
Khí hóa hành, nhiệt giải tà xuất, đó là cái vững của sự không vững, sự
thông của cái không thông. Thông dương không phải là ở chỗ thông lợi mà
là do ôn, thận dương mà phấn chấn thì tinh ẩn sẽ dấu sẽ phục chính, cho
nên chủ ý không phải là chữa đau, lạnh bụng dưới mà quan trọng là ở chỗ
khôi phục chức nǎng của thận, do vậy mà sỏi bị đẩy xuống.