Nốt thấp dưới da
Biện chứng đông y: Phong thấp tà xâm nhập thịt da.
Cách trị: Sơ phong khử thấp, hoạt thuyết thông lạc.
Đơn thuốc: Gia giảm kinh phòng tứ vật thang.
Công thức: Đương quy 12g, Xích thược 12g, Sinh địa 12g, Kinh giới
9g, Phòng phong 6g, Khổ sâm 15g, Ngưu tất 12g, Tô mộc 6g, Bồ công anh 30g, Cam
thảo 6g. Sắc uống, mỗi ngày một thang.
Hiệu quả lâm sàng: Vũ XX, nữ, 24 tuổi, công nhân, đến khám ngày 10
tháng 7 nǎm 1962, mắc bệnh đã hơn 1 nǎm, triệu chứng chủ yếu là hai chân và
vùng mắt cá có các cục cứng màu đỏ tía đi lại có cảm giác đau vướng.
Đã khám tây y, chẩn đoán là hạt hạch thấp dưới da. Bệnh nhân váng đầu
mệt nhọc, mặt vàng đỏ, chất lưỡi đỏ sẫm, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch phù
hoạt sác. Đó là do tà của phong thấp xâm nhập da thịt, vào sâu dinh huyết
phong thấp và huyết cũng kết lại không tan đi mà thành ra. Phải trị bằng
phép sơ phong khử thấp, hoạt huyết thông lạc. Cho dùng "Gia giảm kinh
phòng tứ vật thang". Uống được 8 thang thì các cục cứng đỏ tía đã
hết, đi lại như thường, mạch chuyển hoạt sác. Đó là phong thấp tà đã tan,
dịch huyết tuần hành đã thông, vẫn dùng bài trên bỏ Kinh phòng, thêm Địa
đinh 15g, Liên kiều 15g, để khử độc tà của thấp nhiệt còn sót lại, đánh
thông kinh lạc. Uống 5 thang nữa để được công hiệu hoàn chỉnh.
Bàn luận: Theo lý luận của "Tố vấn, Sinh khí thông thiên
luận" thì "dinh khí không thuận, đi ngược vào trong thịt, sinh ra ung
thũng" và theo "Y tông kim giám" thì chứng ngoại khoa lưu chú có
các nguyên nhân thấp đàm, ứ huyết, phong thấp, dùng biện chứng để tìm ra
nguồn thì ca bệnh này là chứng phong thấp lưu chú, phong thấp nhập lạc, ngưng
kết không tan, ngǎn cản huyết dịch tuần hành, thành cục cứng đỏ tía mà đau
chướng. Dùng thuốc khu phong khử thấp, hoạt huyết thông lạc, trong đó có
thêm Ngưu tất, Tô mộc, Bồ công anh để hành huyết khử ứ, tiêu ung tán kết,
cuối cùng mới thêm Địa đinh, Liên kiều để thanh lọc cái tà còn sót lại,
cho nên thu được kết quả điều trị có thể nói là mỹ mãn.